Şirketlerin çeşitlilik ve kapsayıcılığı destekleyen politikalar oluşturması kadın istihdamını artırma konusunda fark yaratacaktır. Fintech sektöründe kadın liderlerin görünürlüğünün artmasıyla yeni rol modeller yaratmak, ileride genç kadın yeni yeteneklerin sektörde daha fazla yer almasını teşvik edecek.
Garanti BBVA Ödeme Sistemleri Genel Müdür Yardımcısı Pelin Batu
- Öncelikle, finansal teknolojiler ekosistemindeki kadın istihdamına yönelik görüşlerinizi alabilir miyiz?
Fintech sektörü çok hızlı büyüyen ve dönüşüme açık bir sektör. Ancak kadın istihdamı açısından baktığımızda teknoloji ve finans gibi geleneksel olarak erkek egemen görülen iki alanın kesişiminde olduğu için belirli zorluklarla karşılaşıldığını da söyleyebiliriz. Kadınların sektörde üst düzey kadrolarda yeterince koltuk bulamadığını gözlemliyoruz. Kadın istihdamını artıracak çalışmalarla sektördeki fırsat eşitliğini sağlayarak kadınların sektörde daha fazla yer edinmesini teşvik edici programlar geliştirmemiz gerekiyor. Şirketlerin çeşitlilik ve kapsayıcılığı destekleyen politikalar oluşturması da mutlaka kadın istihdamını artırma konusunda fark yaratacaktır. Özellikle fintech sektöründe kadın liderlerin görünürlüğünün artmasıyla yeni rol modeller yaratmak, ileride genç kadın yeni yeteneklerin sektörde daha fazla yer almasını mutlaka teşvik edecektir.
- Bu bağlamda kurumunuzdaki kadın istihdamı oranını bizimle paylaşmak ister misiniz?
Biz GÖSAŞ olarak %62 kadın çalışan oranımızla Türkiye ve dünya ortalamasının üzerindeyiz. Kadın yönetici oranımız %54. TÜİK, Toplumsal Cinsiyet İstatistikleri 2023 raporuna göre, kadın yönetici oranımızla ortalamanın üzerinde olduğumuzu gururla söyleyebilirim.
Biz kadın istihdamına önem veren ve kadın çalışanlarımızın mesleki ve kişisel gelişimine fırsat sunmaya çalışan bir şirketiz. Bu bağlamda da kadın çalışanlarımızın kendilerini en iyi şekilde göstermelerini sağlayan, gelişimlerine odaklanan işbirlikçi ve kapsayıcı bir çalışma ortamı yaratmak için adımlar atmaya devam ediyoruz. Şirketimizde iş-yaşam dengesi her zaman ön planda. Çalışanlarımızda kadın-erkek fark etmeksizin %60 evden çalışma, 5 hafta uzaktan çalışma, ofis saatlerinde esneklik gibi iş yaşam dengesini uyumlandıran uygulamalarımız var.
Sürekli yenilenen eğitim programımız sadece iş konularımızı kapsamıyor. Sosyal hayattan ev hayatına hatta onların destek istediği her konuda arkadaşlarımızı her yönden besleyecek pek çok farklı eğitim başlıklarımız var. En önemlisi açık iletişim sağlıyoruz. Üst yönetimle arkadaşlarımızın düzenli soru-cevap yapabildiği çalışmalarımız, tersine mentörlük gibi ekip arkadaşlarımızı dinleyerek hem iş-yaşam dengesi ya da daha nitelikli çalışma koşulları gibi konularda kendimizi geliştirmemiz gereken noktaları öğrendiğimiz uygulamalarımız bulunuyor.
- Sektörünüzün iş gücü piyasasında kadın adaylara dair tecrübelerinizi paylaşır mısınız? Kadınların işgücündeki payının arttığını gözlemliyor musunuz? Pozitif anlamda daha fazla neler yapılabilir bu çerçevede?
Sektörümüz genel olarak teknoloji, veri analitiği ve finans bilgisini bir araya getiren bir alan olduğu için genellikle erkeklerin daha baskın olarak görüldüğü bir sektör olarak konumlandı. Ancak son yıllarda kadın adayların da bu alana ilgisinin arttığını ve yetkinlikleriyle öne çıktıklarını görüyoruz. Kadınların doğaları gereği daha detaycı olmaları, pek çok işi aynı anda yapabilecek yönlü çalışmaları şirketler için de bu sektörde büyük avantaj sağlıyor. Şirketlerin de bu ilgiyi kapsayıcı politikalarla pozitif anlamda fırsata çevirmeleri gerektiğine inanıyorum.
Hibrit çalışma modelleri, esnek çalışma saatleri, kadın mentorluk programları, kadın liderlik programları gibi çalışmalar bu politikalar arasında sayılabilir. Şirketlerin kadınların anne, eş, ev yönetimi gibi yan sorumluluklarının olduğunun da bilincinde olması gerekiyor. Kadın dostu uygulamalar şirketlerin ilerleyen dönemlerinde daha çok gündeminde olmalı. Doğum izni, süt izni gibi konularda hakları kadınlara mutlaka verilmeli. Anne olması sebebiyle “iş yarışında geri kalacak” önyargısı silinmeli. Hatta daha yüreklendirici yaklaşımlar benimsenmeli. İhtiyaç duyan kadınlara eğitim veya koçluk gibi destekler de verilmeli.
- Şirketinizin iş ilanlarına başvurularda kadın çalışanların en yoğun olduğu alanlar neler?
Pazarlama sektörü ya da IK zaten kadınların yoğun olduğu alanlar. Ayrıca, ürün yönetimi ve operasyonel alanlar da kadınların oldukça başarılı olduğu diğer örnek alanlar arasında sayılabilir. Ancak artık görüyoruz ki yazılım mühendisliği, veri analitiği, iş geliştirme gibi alanlarda da kadın istihdam oranı gün geçtikçe artıyor. Örneğin son yıllarda yazılım mühendisliği gibi çok teknik alanlarda da kadın adayları daha fazla görmeye başladık.
Yine burada değinmemiz gereken diğer bir kritik nokta sadece giriş seviyelerinde değil, orta ve üst düzey yönetim kademelerinde de kadın temsilinin artması. Fintech sektöründe kadınların iş gücüne katılımı artıyor ancak bunun daha sürdürülebilir bir ivme kazanması için daha önce altını çizdiğim kapsayıcı politikaların şirketler tarafından hayata geçirilmesi çok önemli.
- Türkiye’de hala yönetim kurulu koltuklarında yeterince kadın olmadığını biliyoruz. Pozisyon eşitliği hakkındaki görüşleriniz nelerdir? Sizce finans ve finans dışı sektörlerde yeterince direktör, müdür, yönetici kadın var mı?
Sektörden bağımsız Türkiye’de toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve ayrımcılığına bağlı nedenlerle kariyerinde yükselememiş, bilgi birikimi, tecrübesi ve yeteneği olsa bile yönetim kadrolarında yer edinememiş kadın çalışan oranı çok yüksek. Ataerkil toplumlarda ve bunun yansıması olan erkek egemen kültürü paylaşan örgütlerde ve ailede toplumsal cinsiyet eşitsizliği nedeniyle kadınlar için cinsiyet ayrımcılığı ortaya çıkıyor.
İş hayatında bu sorunun çözümü şirketlerin, kurumların ve devletin çalışan kadınlara önyargısız ve eşit bir bakış açısı ve davranış modeli benimsemesiyle mümkün. Toplumun her bireyine “cinsiyet eşitliği” konusunda farkındalık kazandırılması bu yöndeki en büyük sorumluluğumuz. Şirketlerde sağlam bir kurum içi kültürün yerleşmesiyle kadınların iş hayatında kendilerini daha güvende hissedecekleri de bir gerçek. Ayrıca kadınların anne, eş ve ev yönetimi gibi sorumluluklarını da göz ardı etmeden yeri geldiğinde destek olabilecek şirket politikaları da mutlaka fark yaratacaktır.
Hem girişimcilik hem de profesyonel çalışma hayatında kadınların ekonomiye, iş dünyasına hala yeterince katılamadıklarını görüyoruz. Bu noktada özellikle vurgumuz, kadınların sorumluluğunu sadece ev işleri, çocuk ve yaşlı bakımı olarak görülmesinden kaynaklanıyor. İlk etapta bu yargıları yıkmamız şart.
- Kadınların iş hayatındaki varlığını destekleyen projelerinizden, çalışmalarınızdan bahseder misiniz?
Garanti BBVA Ödeme Sistemleri ve Garanti BBVA olarak pozitif ayrışan, kadınların gücüne ve başarısına gönülden inanarak cinsiyet ve fırsat eşitliği konusunda öncülük eden kurumların başında geliyoruz ve kadınların iş hayatında sürdürülebilir bir şekilde var olmaları ve yükselmelerini gönülden destekliyoruz.
Kadının Güçlendirilmesi Prensipleri (WEPs)’in ilk imzacı bankasıyız. Ev İçi Şiddet Politikamız ile şirket içi şiddeti önleme mekanizmalarımızı en iyi şekilde işletiyor, konunun öznesi olmuş çalışanlarımızın iş ortamında psikolojik ve fiziksel güvenliğinden emin olarak süreç boyunca çeşitli destekler vererek iş yaşamlarının olumsuz etkilenmesinin önüne geçiyoruz.
İyi uygulamaları dışarıda anlatarak örnek ve öncü olmanın önemine inanıyoruz. Toplumsal cinsiyet eşitliği uygulamalarımızın bir sonucu olarak Bloomberg Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Endeksi’nde puan yükselterek yer alan tek banka olarak yer almanın gururunu yaşıyoruz. Endekste değerlendirilen kriterler arasında “liderlik ve yetenek” konularında kadına özel uygulamalar, ücrette cinsiyete dayalı eşitlik, çocuk sahibi çalışanlar için hayata geçirilen uygulamalar, kadın girişimcilere yönelik çalışmalar, ayrımcılık politikası ve şiddeti önleme çalışmaları bulunuyor.
Yetkinliklerinin ve iş hayatındaki zorluk ve eşitsizliklerin nasıl aşılacağının bilincinde kadın liderler yetiştirmek amacıyla 2016 yılında BM Kadın Programı’yla bir iş birliği anlaşması imzaladık. Bu çerçevede Kadın Liderliği Eğitimleri ile yönetici ve şube müdürlerine dokunduk.
Aynı şekilde, kadın liderlerin banka içi networklerde bilinilirliklerinin artması amacıyla Kadın Liderliği Mentorluk Programı 2019 yılından beri devam ediyor.
GÖSAŞ’ın sunduğu ürün ve hizmetlerde kadınlara yönelik çözümler var mı? Varsa bilgi verebilir misiniz?
Biz Garanti BBVA Ödeme Sistemleri olarak ödeme ekosistemine sunduğumuz ürün ve hizmetlerde cinsiyet farkı gözetmiyoruz. Garanti BBVA Ödeme Sistemleri (GÖSAŞ), “ödeme sistemlerinde teknoloji, yenilik ve uzmanlık” deyince ilk akla gelen marka konumunda Biz her zaman en gelişmiş teknolojiyi ve inovasyonu odağımıza alarak çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Bu odağı da kadın erkek fark etmeksizin tüm müşterilerimizin finansal teknolojilere en çok ihtiyaç duyduğu alanlara yönlendirmek her zaman önceliğimiz.
- Bizlere kısaca GÖSAŞ’tan bahseder misiniz?
GÖSAŞ, Türkiye’de ödeme sistemlerini geliştirmek ve nakdi ortadan kaldırmak amacıyla 1999’da Garanti BBVA’nın kurduğu bir finansal teknoloji şirketi ve bugün çok kullandığımız sanal POS ya da temassız kart işlemlerini Avrupa’da ilk defa sunan oldukça yenilikçi bir kurum. Müşterilerimiz bizi Bonus, Miles&Smiles Garanti BBVA kredi kartları, American Express gibi alanında lider markalarımızla tanır. 8 bankaya, Türkiye’nin en büyük 500 şirketinden 300’üne ve sayısı 26 milyonu bulan müşteriye hizmet verdiğimiz bu kurumun ödeme sistemleri alanındaki tecrübesini, Garanti BBVA’nın güven ve teknolojisiyle birleştirerek ve üstün teknolojimizi kullanarak müşterilerimize hizmet vermeye devam ediyoruz. GÖSAŞ için Türkiye’nin ilk fintech şirketi de diyebiliriz.
2000 yılında ilk kez çok programlı, çok katılımcılı Bonus programı ortaya çıktı. Banka müşterileri çipli bir kartla tanıştı. Akabinde 2001’de ilk kez bir havayolu şirketi (THY) ortaklığında Miles&Smiles Garanti BBVA kartlarını hayata geçirdik. Temassız kartlı ödeme, sanal POS, temassız POS gibi birçok yenilikte öncülük yaptık. GÖSAŞ, bunları sadece Türkiye değil Avrupa çapında da ilk yazan ve ilk işlemlerin geçirilmesini sağlayan bir şirket.
Bugün Garanti BBVA kartlarıyla 800 binden fazla Garanti BBVA POS’u üzerinden, günde 3 milyondan fazla işlem yapılıyor. E-ticarette her 4 işlemden 1’inde Bonus kullanılıyor. Garanti BBVA bireysel kredi kartı markaları için yılda 7 binden fazla kampanya düzenleniyor.
Ödemelerin artık tamamen “görünmez” olması bizim için önemli bir vizyon. Bu yönde geliştirilen teknolojilerin sektörü şekillendireceğini düşünüyorum. Öncelikle cebimizdeki plastik kredi kartları çevreci bir şekilde değişecek ve yavaş yavaş ortadan kalkacak. Bizim de bu yönde çalışmalarımız devam ediyor. BonusFlaş üzerinden NFC ile görünmez ödeme hali hazırda yapıyoruz ve artık basılı sliplere de ihtiyacımız yok.
Ödeme ekosisteminin geleceğinde de bizleri bekleyen önemli gelişmeler; Mobil cüzdanlar daha da yaygınlaşacak; e-ticaret ödemeleri de daha fazla dijital cüzdanlarla yapılacak. Temassız ödemeler yükselişini sürdürecek. Özellikle temassız özellikli POS terminalleri ve cihaz düzeyinde destek gibi temel temassız ödeme ekosistemine yapılan yatırım bu büyümede etkili olacak. Yapay zeka daha da etkinleşecek.
