Dolandırıcılığı tespit etme ve önleme, kara para aklamayla mücadele (AML), iç denetim, müşteri tanıma (KYC) ve işlem izleme süreçlerini birbirinden bağımsız değil, ortak bir zekâ ile yönetilen bütünsel bir risk ekosisteminin parçaları olarak görüyoruz. Hedefimiz, finansal kurumları yalnızca gerçekleşen tehditlere yanıt veren reaktif sistemlerden, riskleri önceden öngörebilen ve değişen koşullara uyum sağlayabilen daha otonom ve proaktif yapılara taşımak.
Formica AI Kurucusu ve CEO’su Özgür Oktan
- Formica AI’ın kuruluşunda yapay zekâ odağını belirleyen temel ihtiyaç ve fırsat neydi?
Formica AI’ın kuruluşuna giden süreçte gördüğümüz en önemli ihtiyaç, finansal sistemlerin hızla dijitalleşmesine rağmen risk yönetimi ve finansal suçlarla mücadele teknolojilerinin bu dönüşüme aynı hızda ayak uyduramamasıydı. Özellikle koronavirüs salgını döneminde ve sonrasında işlem hacimleri büyüyor, müşteri etkileşimleri dijital kanallara taşınıyor, dolandırıcılık yöntemleri ise her geçen gün daha karmaşık hale geliyordu.
Biz bu noktada önemli bir fırsat gördük: Büyük miktardaki veriyi gerçek zamanlı analiz ederek riskleri yalnızca tespit eden değil, aynı zamanda anlamlandıran, öngören ve doğru aksiyonların alınmasını sağlayan akıllı bir sistem geliştirmek.
Yapay zekâ bizim için sonradan ürüne eklenen bir özellik değil, teknolojimizin temelini oluşturan bir yaklaşım oldu. Kuruluşumuzdan itibaren yanıtını aradığımız soru şuydu: “Bir finansal kurum, milyonlarca işlem ve risk sinyali arasından gerçek tehditleri nasıl anında ayırt edebilir?”
Bugün Formica AI’ın AI-Native Risk Orkestrasyon Platformu yaklaşımının temelinde de bu vizyon bulunuyor.
Dolandırıcılığı tespit etme ve önleme, kara para aklamayla mücadele (AML), iç denetim, müşteri tanıma (KYC) ve işlem izleme süreçlerini birbirinden bağımsız değil, ortak bir zekâ ile yönetilen bütünsel bir risk ekosisteminin parçaları olarak görüyoruz.
Hedefimiz, finansal kurumları yalnızca gerçekleşen tehditlere yanıt veren reaktif sistemlerden, riskleri önceden öngörebilen ve değişen koşullara uyum sağlayabilen daha otonom ve proaktif yapılara taşımak.
- Formica AI’ın yapay zekâ vizyonunu ve finansal hizmetlerde çözmeyi hedeflediği temel problemleri nasıl tanımlarsınız?
Yapay zekânın finans sektöründeki gerçek değerinin yalnızca mevcut süreçleri otomatikleştirmekten çok daha ileriye uzandığına inanıyoruz. Asıl dönüşüm, sistemlerin veriyi anlamlandırabildiği, riskleri öngörebildiği, karar süreçlerine aktif olarak katılabildiği ve değişen koşullara uyum sağlayabildiği noktada gerçekleşiyor.
Bugün finansal kurumların en büyük sorunlarından biri veri eksikliği değil, verinin farklı sistemlerde dağınık olması. Oysa finansal suçlar bu sistemlerin sınırlarını tanımıyor. Bir dolandırıcılık girişimini doğru değerlendirebilmek için işlem geçmişini, müşteri davranışlarını, cihaz bilgilerini ve farklı risk sinyallerini birlikte analiz etmek gerekiyor.
Formica AI olarak vizyonumuz, tüm bu verileri ortak bir zekâ katmanında birleştirerek otonom, agentic ve sibernetik bir risk yönetimi ekosistemi oluşturmak. Burada agentic yapı, yapay zekâ ajanlarının belirli hedefler doğrultusunda görevleri planlayıp birlikte çalışabilmesini; sibernetik yapı ise sistemin elde ettiği geri bildirimlerle değişen koşullara uyum sağlayabilmesini ve sürekli gelişmesini ifade ediyor.
Bu vizyon doğrultusunda kendi Büyük Dil Modelimizi (LLM) de geliştirdik. Çünkü fraud, AML ve KYC gibi uzmanlık gerektiren alanlarda yapay zekânın yalnızca dili değil, finansal risklerin bağlamını ve iş süreçlerini de anlayabilmesi gerektiğine inanıyoruz.
Bizim için geleceğin modeli insan ile yapay zekânın rekabet ettiği değil, birbirinin yetkinliklerini tamamladığı bir çalışma düzeni.
- Finans sektöründe yapay zekânın henüz yeterince değerlendirilmeyen kullanım alanlarını nerede görüyorsunuz?
Bugün finans sektöründe yapay zekâ denildiğinde akla genellikle chatbot’lar, müşteri hizmetleri ve kredi skorlama geliyor. Ancak ben asıl potansiyelin, yapay zekânın karar mekanizmalarının aktif bir parçası haline gelmesinde olduğunu düşünüyorum.
Örneğin bir fraud analisti şüpheli bir işlemi araştırırken müşteri geçmişini, ilişkili hesapları, cihaz bilgilerini ve farklı risk göstergelerini ayrı ayrı incelemek zorunda kalabiliyor. Yapay zekâ bu bilgileri bir araya getirerek araştırma süresini kısaltabilir, riskin nedenlerini açıklayabilir ve analistin hangi noktalara odaklanması gerektiğini gösterebilir.
Bir diğer önemli fırsat davranışsal risk analizi. Artık yalnızca müşterinin hangi işlemi gerçekleştirdiğine değil, o işlemi nasıl gerçekleştirdiğine de bakabiliyoruz. Oturum davranışları, cihaz değişiklikleri, bağlantı/ağ bilgileri ve işlem alışkanlıkları birlikte değerlendirildiğinde geleneksel yöntemlerle fark edilmesi zor olan tehditler ortaya çıkarılabiliyor.
Ancak asıl değişimin agentic AI sistemleriyle yaşanacağını düşünüyorum. Çünkü bu sistemler yalnızca bir işlemin riskli olup olmadığını belirlemekle sınırlı kalmıyor; riskin nedenlerini araştırabiliyor, sonraki adımları önerebiliyor ve belirlenen yetkiler çerçevesinde süreçleri ilerletebiliyor. Üstelik açıklanabilir ve denetlenebilir çıktılar üretiyor.
Böylece finansal kurumlar, yalnızca riskleri tespit eden teknolojilerden, riskleri anlayan ve yönetilmesine, azaltılmasına aktif katkı sağlayan akıllı yapılara geçebiliyor.
Yapay zekâ, finansal kurumlar için 7 gün 24 saat çalışan bir AI ekip arkadaşı haline geliyor
- Yapay zekâ, finansal kurumların ürün geliştirme ve müşteriye ulaşma biçimlerini nasıl yeniden şekillendirebilir?
Yapay zekâ, finansal kurumların hem müşterilerini anlama hem de fraud, risk ve uyum süreçlerini yönetme biçimlerini kökten değiştiriyor. Artık yalnızca verileri analiz eden sistemlerden, ekiplerle birlikte çalışan, görevleri koordine eden ve belirli süreçleri otonom olarak yürütebilen agentic yapılara geçiyoruz.
Formica AI’da geliştirdiğimiz AI Agent’lar bu dönüşümün somut örneklerinden biri. Bu yapının merkezinde bulunan Orchestrator Agent, kullanıcıların taleplerini anlayarak hangi AI Agent’ların devreye girmesi gerektiğini belirliyor, görevleri koordine ediyor ve farklı uzmanlıklara sahip ajanların tek bir ekip gibi çalışmasını sağlıyor. Örneğin KYC Agent, bir uyum ya da AML analisti gibi kişi ve şirketleri araştırıyor; yaptırım, izleme ve PEP listelerini, olumsuz haberleri ve diğer risk göstergelerini tarayarak açıklanabilir risk değerlendirmeleri oluşturuyor.
Diğer AI Agent’larımız ise risk senaryolarının kurallara dönüştürülmesi, şüpheli işlemlerin araştırılması, karar desteği, raporlama ve platform kullanımına yönelik destek gibi daha birçok süreçte görev alıyor.
Burada bizi heyecanlandıran asıl gelişme, bu ajanların birbirinden bağımsız araçlar olmaktan çıkıp koordineli bir otonom çalışma yapısına dönüşmesi. Bu yaklaşım, sibernetik sistemlerin temelindeki geri bildirim ve uyum mekanizmasıyla birleştiğinde, değişen risk koşullarına daha hızlı yanıt verebilen bir yönetim modeli ortaya çıkıyor.
Finansal kurumlar açısından bunun karşılığı oldukça somut: Daha az manuel iş yükü, daha hızlı araştırma ve karar süreçleri, daha erken risk tespiti ve daha yüksek operasyonel verimlilik. Uzmanlar zamanlarını tekrarlayan işlemler yerine kritik değerlendirmelere ve stratejik kararlara ayırabiliyor.
Müşteri deneyiminde de önemli bir değişim yaşanıyor. Yapay zekâ, müşteri davranışlarını ve risk profillerini daha iyi anlayarak düşük riskli işlemlerde daha akıcı deneyimler sunulmasını, şüpheli durumlarda ise ek güvenlik kontrollerinin devreye alınmasını mümkün kılıyor. Kısacası yapay zekâ, finansal kurumlar için yalnızca kullanılan bir teknoloji olmaktan çıkıp günlük iş süreçlerinin aktif bir parçası, hatta 7 gün 24 saat çalışan bir AI ekip arkadaşı haline geliyor.
- Üretken yapay zekâ ile geleneksel yapay zekâ uygulamaları arasında finans sektörü açısından nasıl bir fark görüyorsunuz?
Geleneksel yapay zekâ, büyük veri setleri içerisindeki örüntüleri belirleme, anormallikleri tespit etme, risk skorlama ve tahminleme konularında oldukça güçlü. Üretken yapay zekâ ise bu yetkinliklerin üzerine doğal dil, bağlamı anlama ve açıklama gibi yeni kabiliyetler ekliyor.
Aradaki farkı basit bir örnekle açıklayabiliriz. Geleneksel bir yapay zekâ modeli, bir finansal işlemin yüksek risk taşıdığını belirleyebilir. Üretken yapay zekâ destekli bir sistem ise bu işlemin neden riskli olduğunu açıklayabilir, ilişkili verileri özetleyebilir ve analistin değerlendirebileceği aksiyonlar önerebilir.
Agentic AI ile bu yetkinlikler bir adım daha ileri taşınıyor. Yapay zekâ artık yalnızca sorulara cevap vermekle kalmıyor; belirli hedefler doğrultusunda araştırma yapabiliyor, görevleri planlayabiliyor ve diğer AI Agent’larla koordineli çalışabiliyor.
Formica AI olarak kendi LLM’imizi geliştirmemizin temel nedenlerinden biri de bu dönüşüm. Finansal suçlarla mücadelede yapay zekânın yalnızca genel bilgileri değil, sektörün kendine özgü risklerini, terminolojisini ve operasyonel ihtiyaçlarını anlayabilmesini hedefliyoruz.
Ancak finans sektöründe otonomi hiçbir zaman kontrolsüzlük anlamına gelmemeli. Yapay zekâ ne kadar gelişirse gelişsin, açıklanabilirlik, insan gözetimi ve denetlenebilirlik temel gereklilikler olmaya devam edecek.
- Finansal kurumların yapay zekâ projelerinde teknoloji kadar veri kalitesi ve organizasyonel dönüşüm neden önemli?
En gelişmiş yapay zekâ modeline sahip olabilirsiniz; ancak doğru, güncel ve anlamlı verilerle çalışmıyorsa beklediğiniz sonucu alamazsınız.
Özellikle finans sektöründe verinin kalitesi kadar, farklı kaynaklardan gelen bilgilerin doğru ilişkilendirilmesi de kritik önem taşıyor.
Müşteri, işlem, cihaz ve davranış verilerinin birbiriyle bağlantılı değerlendirilmesi, yapay zekânın riskleri daha doğru anlamasını sağlıyor. Agentic sistemlerin etkili çalışabilmesi de büyük ölçüde bu veri bütünlüğüne dayanıyor.
Diğer taraftan teknolojiyi geliştirmek tek başına yeterli değil. Kurumların çalışma kültürünün ve operasyonel süreçlerinin de dönüşmesi gerekiyor. Fraud analistleri, risk ve uyum uzmanları yapay zekâyı kendilerinin yerine geçen bir sistem olarak değil, karar kalitelerini artıran ve işlerini kolaylaştıran bir ekip arkadaşı olarak benimsemeli.
Sibernetik yaklaşımın önemli bir boyutu da burada ortaya çıkıyor. İnsanların, teknolojinin ve süreçlerin birbirinden kopuk değil, sürekli geri bildirimle gelişen bir bütün olarak çalışması gerekiyor.
Ben başarılı yapay zekâ dönüşümünü üç temel unsurla özetliyorum: Doğru teknoloji, doğru veri ve doğru organizasyon. Bu üçü bir araya geldiğinde yapay zekâ, etkileyici bir teknoloji gösterisinden çıkarak ölçülebilir iş sonuçları üreten bir değere dönüşüyor.
- Yapay zekânın finans sektöründe yaygınlaşması, fintech şirketleri ile bankalar arasındaki iş birliklerini nasıl değiştirecek?
Yapay zekânın bankalar ve fintech şirketleri arasındaki ilişkiyi geleneksel tedarikçi-müşteri modelinden çok daha stratejik bir teknoloji ortaklığına dönüştüreceğini düşünüyorum. Bankalar güçlü veri altyapılarına, mevzuat deneyimine ve kapsamlı operasyonel süreçlere sahip. Fintech şirketleri ise belirli problemlere odaklanarak yenilikçi teknolojileri daha çevik biçimde geliştirebiliyor. Yapay zekâ çağında bu iki dünyanın yetkinlikleri birbirini daha da fazla tamamlayacak.
Özellikle agentic ve otonom sistemlerin yaygınlaşmasıyla finansal kurumların farklı teknolojileri birbiriyle uyumlu çalıştırabilmesi büyük önem kazanacak. Artık başarı, yalnızca güçlü bir yapay zekâ modeline sahip olmakla değil, bu modeli mevcut sistemlere ve iş akışlarına ne kadar etkili entegre edebildiğinizle ölçülecek.
Önümüzdeki dönemde temel soru “Bütün teknolojileri kim kendi bünyesinde geliştiriyor?” değil, “En akıllı ve uyumlu teknoloji ekosistemini kim oluşturabiliyor?” olacak.
Bence bankaların sektörel deneyimini fintech şirketlerinin inovasyon gücüyle birleştiren iş birlikleri, finansal hizmetlerde dönüşümün en önemli itici güçlerinden biri olacak.
Türkiye, finansal yapay zekâ teknolojileri geliştiren ve bunları dünyaya ihraç eden bir merkez haline gelebilir
- Türkiye fintech ekosisteminin yapay zekâ alanındaki potansiyelini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Türkiye’nin güçlü bankacılık altyapısı, gelişmiş dijital finans ekosistemi, teknolojiye hızla adapte olan kullanıcıları ve nitelikli insan kaynağı önemli bir rekabet avantajı oluşturuyor. Özellikle finansal işlemlerin yoğunluğu ve dijital kanalların yaygın kullanımı, yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesi ve gerçek operasyonel ihtiyaçlarla buluşturulması açısından değerli fırsatlar sunuyor. Ancak Türkiye açısından asıl fırsatın yalnızca yapay zekâ teknolojilerini kullanan bir pazar olmakla sınırlı kalmaması gerektiğine inanıyorum.
Türkiye, finansal yapay zekâ teknolojileri geliştiren ve bunları dünyaya ihraç eden bir merkez haline gelebilir. Özellikle AI-native platformlar, agentic sistemler ve otonom risk yönetimi, dolandırıcılık önleme ve finansal suçlarla mücadele çözümleri, Türk teknoloji şirketlerinin uluslararası pazarlarda farklılaşabileceği alanlar arasında yer alıyor. Bunun için teknolojileri ilk günden ölçeklenebilir, farklı mevzuatlara uyarlanabilir ve küresel ihtiyaçlara cevap verebilir şekilde tasarlamak gerekiyor. Formica AI olarak biz de Türkiye’de geliştirdiğimiz teknolojiyi farklı ülkelerdeki finansal kurumların kullanımına sunmaya devam ederek bu potansiyeli somut bir değere dönüştürmeyi hedefliyoruz.
- Bir girişimci ve yapay zekâ şirketi CEO’su olarak, bu teknolojinin finans dünyasındaki gelişimini nasıl okuyorsunuz?
Yapay zekâ konusunda dünya genelinde büyük bir heyecan var. Ancak benim için asıl önemli olan, yapay zekânın ne kadar konuşulduğu değil, gerçek dünyada ne kadar ölçülebilir değer üretebildiği.
Finans sektörü bu açıdan oldukça belirleyici bir alan. Çünkü burada hata maliyetleri yüksek ve güven en önemli unsur. Geliştirilen sistemlerin yalnızca yenilikçi olması yeterli değil; hızlı, güvenilir, açıklanabilir, ölçeklenebilir ve denetlenebilir olması da gerekiyor.
Bugün yapay zekâ dönüşümünde yeni bir aşamaya geçtiğimizi düşünüyorum. İlk aşamada mevcut süreçlere yapay zekâ özellikleri ekledik. Şimdi ise süreçlerin kendisini yapay zekânın yetenekleri etrafında yeniden tasarlıyoruz.
Bu dönüşümün merkezinde agentic, otonom ve sibernetik sistemler bulunuyor. Artık yalnızca komut bekleyen yazılımlardan değil, hedefleri anlayan, görevleri koordine eden, değişen koşullara uyum sağlayan ve insanlarla birlikte çalışan akıllı yapılardan söz ediyoruz.
Ben bu değişimi üç temel geçişle özetliyorum: Otomasyondan otonomiye, tespitten öngörüye ve birbirinden kopuk sistemlerden orkestrasyona.
Finansın geleceğinin yalnızca dijital değil; aynı zamanda akıllı, uyarlanabilir ve birbiriyle koordineli çalışan sistemler üzerine kurulacağına inanıyorum.
Önümüzdeki üç yılın en büyük dönüşüm alanları
- Önümüzdeki üç yılda yapay zekânın finansal hizmetlerde yaratacağı en büyük dönüşüm sizce hangi alanda gerçekleşecek?
Bence önümüzdeki üç yılın en büyük dönüşümü, yapay zekânın pasif bir analiz aracından aktif bir çalışma arkadaşına dönüşmesi olacak.
Bugün birçok kurum yapay zekâyı belirli görevleri hızlandırmak için kullanıyor. Önümüzdeki dönemde ise AI Agent’ların araştırma yaptığı, farklı sistemlerden bilgi topladığı, riskleri değerlendirdiği, senaryolar önerdiği ve belirlenen yetki sınırları içerisinde süreçleri ilerlettiği çok daha otonom yapılar göreceğiz.
Aslında Formica AI olarak bu dönüşümü bugünden hayata geçiriyoruz. Geliştirdiğimiz AI Agent’lar; işlem araştırma, risk senaryosu oluşturma, karar desteği, raporlama, KYC araştırmaları ve platform kullanımını kolaylaştırma gibi alanlarda finans ekiplerinin iş süreçlerine doğrudan katkı sağlıyor.
Kendi LLM’imizi geliştirmemizin arkasında da aynı vizyon bulunuyor. Yapay zekânın yalnızca doğal dili değil, finansal suçlarla mücadelenin dinamiklerini, risk yönetiminin gerekliliklerini ve kurumların operasyonel ihtiyaçlarını anlayabilmesini istiyoruz.
Geleceğin risk yönetimi ve dolandırıcılık önleme sistemlerinin sibernetik bir yapıya evrilerek çevresindeki değişimleri algılayan, geri bildirimlerden yararlanan ve yeni risklere uyum sağlayan sistemlere dönüşeceğini düşünüyorum.
Agentic mimariler sayesinde bu sistemler yalnızca analiz yapmakla kalmayacak, farklı yapay zekâ ajanlarını ortak hedefler doğrultusunda çalıştırabilecek.
Elbette burada önemli bir denge var. Otonom sistemlerin gelişmesi, insan kontrolünün ortadan kalkması anlamına gelmiyor. Tam tersine, yapay zekâ daha fazla sorumluluk üstlendikçe açıklanabilirlik, insan gözetimi ve güçlü yönetişim mekanizmaları daha da önemli hale gelecek.
Üç yıl sonra finans sektöründe fark yaratan soru “Yapay zekâ kullanıyor musunuz?” olmayacak.
Asıl soru şu olacak: “Yapay zekâyı kurumunuzun karar mekanizmalarına ne kadar güvenilir, otonom ve ölçülebilir bir şekilde entegre edebildiniz?” Bence finans sektöründeki gerçek dönüşümün cevabı burada yatıyor.
